Oké, laten we meteen met de deur in huis vallen. Niemand begint een relatie met het plan om vreemd te gaan. Toch gebeurt het bij ongeveer één op de vijf Nederlanders. Dat roept natuurlijk de vraag op: heeft je werk daar iets mee te maken? Spoiler alert: ja, en nee. Je beroep maakt je niet automatisch een vreemdganger, maar bepaalde werkomgevingen creëren wel situaties waarin de verleiding groter wordt. Denk aan lange werkdagen ver van huis, intense emotionele banden met collega’s, of de kick van macht en adrenaline.
We brengen vaak meer tijd door met collega’s dan met onze partner. Als je negen uur per dag naast dezelfde persoon zit, samen projecten doorworstelt, lacht om inside jokes en stress deelt tijdens deadlines, dan ontstaat er iets wat psychologen een emotionele band noemen. Wetenschappers hebben hier een mooi woord voor: het mere exposure effect. Simpel gezegd betekent het dat we mensen aardiger gaan vinden gewoon omdat we ze vaak zien. Voeg daar gedeelde doelen, spanning en successen aan toe, en je hebt alle ingrediënten voor een recept dat niet altijd goed afloopt.
Maar er is meer aan de hand. Wanneer we gestrest zijn door werk, een belangrijke presentatie of een crisis, kan ons brein die spanning verwarren met romantische aantrekking. Wetenschappers noemen dit misattribution of arousal, een fancy term voor “je hersenen snappen niet altijd wat ze voelen.” Die opwinding van een spannende werkdag? Die kan je brein verkeerd interpreteren als vlinders in je buik voor die ene collega.
Waarom gebeuren zoveel affaires eigenlijk op het werk?
Ongeveer 36 procent van alle affaires start op het werk. Dat is niet zo verrassend als je bedenkt hoeveel tijd we daar doorbrengen en hoeveel emotionele energie naar collega’s gaat. En dan is er nog iets psychologisch interessants: sommige mensen ontwikkelen een “werk-ik” en een “thuis-ik.” Deze mentale scheiding kan het makkelijker maken om gedrag goed te praten dat eigenlijk tegen je waarden ingaat. “Wat op kantoor gebeurt, blijft op kantoor” is niet alleen een uitspraak voor Las Vegas.
Hoewel er geen gigantische studie bestaat die precies meet hoeveel artsen versus hoeveel piloten vreemdgaan, wijzen psychologische onderzoeken naar bepaalde patronen. Sommige werkomgevingen delen kenmerken die het moeilijker maken om trouw te blijven. Het gaat niet over het aanwijzen van schuldigen of het zwartmaken van bepaalde beroepen, maar juist om te begrijpen waarom sommige werkomgevingen risicovol kunnen zijn.
Gezondheidszorg: wanneer adrenaline en emotie samenkomen
Artsen, verpleegkundigen en andere zorgprofessionals werken letterlijk in situaties van leven of dood. Die constante emotionele druk creëert diepe banden tussen collega’s die samen trauma’s verwerken en samen levens redden. Als je om drie uur ’s nachts een spoedeisende operatie doet, deel je iets intens met je team.
Bovendien betekenen onregelmatige diensten minder tijd thuis en meer tijd op de werkplek. En laten we eerlijk zijn: er is iets aantrekkelijks aan iemand die je letterlijk levens ziet redden. Die combinatie van adrenaline, bewondering en gedeelde intensiteit is krachtig en kan soms grenzen doen vervagen die je misschien liever overeind had gehouden.
Reiswerk: hotels, vliegtuigen en afstand
Piloten, stewardessen, hotelmedewerkers en anderen in de reisbranche hebben één ding gemeen: ze zijn vaak ver van huis. Onderzoek laat zien dat fysieke afstand van je partner en de anonimiteit van nieuwe steden je remmingen kunnen verlagen. Er ontstaat een soort “wat er op reis gebeurt, blijft op reis” mentaliteit. De tijdelijke aard van ontmoetingen geeft een vals gevoel van veiligheid, alsof dingen die ver van huis gebeuren minder echt zijn. Spoiler: dat zijn ze wel.
Entertainment en media: waar de grens tussen fictie en werkelijkheid vervaagt
De entertainmentindustrie draait om emotie en intensiteit. Acteurs die romantische scènes spelen, presentatoren die intieme gesprekken voeren, crews die lange nachten samen doorwerken. Het is een omgeving waar de grens tussen gespeelde en echte gevoelens kan vervagen.
Het fenomeen waarbij acteurs tijdens opnames verliefd worden, heeft zelfs een eigen naam gekregen: “showmance.” De combinatie van fysieke intimiteit op set, emotionele kwetsbaarheid en de roes van creatief werk kan echte gevoelens triggeren, ook al begon het als script. Die intensiteit is moeilijk te evenaren in het dagelijks leven thuis.
Financiën en consulting: macht, geld en zakenreizen
Bankiers, consultants en andere high-powered professionals werken berucht lange uren, vaak op reis. Maar het gaat niet alleen om tijd en afstand. Onderzoek suggereert dat macht zelf een risicofactor is voor ontrouw. Mensen in machtsposities voelen zich zelfverzekerder en maken zich minder zorgen over de consequenties van hun acties.
Combineer dat met luxe zakenreizen, dure hotels en een cultuur van hard werken en hard feesten, en je begrijpt waarom deze sector uitdagend kan zijn voor relaties. De power dynamic speelt een grotere rol dan veel mensen beseffen.
Tech en startups: wanneer je kantoor je tweede thuis wordt
In de techwereld bestaat de grens tussen werk en privé vaak niet. Startups cultiveren een cultuur waarin het kantoor je tweede thuis is, compleet met gratis maaltijden, sociale evenementen en teambuilding. Je bouwt niet alleen een product, je bouwt een “familie.”
Deze intense, vaak jonge omgeving waarin mensen dag en nacht samen zijn, gecombineerd met de opwinding van iets nieuws creëren, kan leiden tot onbedoelde emotionele verstrengeling. Die collega met wie je tot middernacht code schrijft? Die kent je soms beter dan je partner die thuis op je wacht.
Hoe bescherm je je relatie dan?
Betekent dit dat je moet opstappen als je in een van deze beroepen werkt? Natuurlijk niet. Maar bewustzijn is de eerste stap naar bescherming. Ontkennen dat je werkplek verleidingen biedt, maakt je juist kwetsbaarder. Hier zijn enkele strategieën die echt werken:
- Erken de risico’s. Bespreek openlijk met je partner welke uitdagingen jouw werkomgeving met zich meebrengt.
- Houd emotionele grenzen aan. Intimiteit is niet alleen fysiek. Let op wanneer je diepere gevoelens deelt met een collega dan met je partner.
- Investeer in je relatie. Onderzoek toont aan dat verwaarlozing van je relatie een grotere voorspeller is van ontrouw dan gelegenheid.
- Wees transparant. Vertel je partner over je werkdag, inclusief de mensen erin. Geheimhouding creëert ruimte voor problemen om te groeien.
- Herken waarschuwingssignalen. Als je merkt dat je fantasieën hebt over een collega of contacten verbergt, is het tijd voor zelfreflectie.
Je baan bepaalt niet je gedrag
Hier is de waarheid: je beroep bepaalt niet je gedrag. Jij doet dat. Maar zoals bij alles in de psychologie is bewustzijn van risicofactoren waardevol. Niet om jezelf te veroordelen, maar om jezelf te wapenen. Affaires gebeuren niet zomaar. Ze zijn meestal het resultaat van kleine keuzes die zich over tijd opstapelen: die ene borrel na werk accepteren, die persoonlijke conversatie aangaan, die emotionele behoefte delen met de verkeerde persoon op het verkeerde moment.
Of je nu levens redt in een ziekenhuis, deals sluit in een vliegtuig of code schrijft tot diep in de nacht: je werkplek hoeft geen bedreiging te zijn voor je relatie. Met bewustzijn, duidelijke grenzen en investering in wat je thuis wacht, kan je baan juist bewijzen hoe waardevol je partnerschap voor je is.
Want uiteindelijk draait het niet om waar je werkt, maar om wie je kiest te zijn, zowel op kantoor als thuis. En dat is een keuze die je elke dag opnieuw kunt maken. Ongeveer 22 procent van de Nederlanders geeft toe ooit ontrouw te zijn geweest, maar dat betekent ook dat bijna 80 procent dat niet doet. Die meerderheid bewijst dat je werk misschien uitdagingen creëert, maar jouw waardes en keuzes uiteindelijk bepalen hoe je daarmee omgaat.
Inhoudsopgave